ساختار دانشکده
ژورنال کلاب ها

 

ژورنال کلابهای سال  1394

       نیمه اول سال

       نیمه دوم سال

ژورنال کلاب‌های سال 1395

       نیمه اول سال

       نیمه دوم سال

 

نظرسنجی
کیفیت مطالب سایت دانشکده از نگاه شما:

عالی
خوب
متوسط
ضعیف
بسیار ضعیف

پیوندها

آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 685
بازديدکنندگان امروز: 84
کل بازديدکنندگان: 168946
بازديدکنندگان آنلاين: 8
زمان بارگزاري صفحه: 0.4836 ثانيه
برنامه راهبردی

 

در راستای بهره‌گیری از دریای بیکران معارف ناب قرآن و اهل بیت(ع) در حوزه سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی افراد جامعه در قالب دانشکده سلامت(طب) و دین در سال 1393 به مدد پروردگار متعال و با همت ریاست و معاونت آموزشی دانشگاه علوم‌پزشکی‌قم و پشتوانه سایر جوامع علمی، پایه‌گذاری گردید.

این دانشکده مأموریت یافت بر اساس انتظارات معاونت محترم آموزشی وزارت متبوع، وظایف ذیل را به انجام رساند:

§  تدوین نقشه راه روشن و برنامه عملیاتی منسجم برای استقرار و فعالیت این دانشکده مبتنی بر اسناد بالادستی از جمله سیاست‌های کلی سلامت ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری، نقشه جامع علمی سلامت و ...

§  تلاش جهت بهره‌مندی از اساتید برجسته دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه در قالب اساتید وابسته

§  تدوین و اجرای برنامه جامع پژوهش در زمینه طب و دین و تعامل با مراکز تحقیقاتی برای ارتقای پژوهش در این عرصه

§  تدوین کورویکولوم‌ها و برنامه‌های آموزشی مرتبط، با تأکید بر دانش‌های میان‌رشته‌ای و در راستای اولویت‌های اصلی نظام سلامت

§  تلاش جهت تربیت و تأمین سرمایه‌های انسانی مورد نیاز در حیطه‌های مرتبط با مأموریت‌های دانشکده سلامت و دین

مقدمه

احساس ضرورت به بهره‌گیری از علوم وحیانی و آموزه‌های دینی در حوزه سلامت و محوریت شهر مقدس قم در زمینه علوم اسلامی، زمینه خوبی را فراهم آورده است تا دانشگاه علوم پزشکی قم بتواند به عنوان قطب آموزشی و پژوهشی سلامت و دین، ایفای نقش نماید تا این حوزه مطالعاتی را در قالبی نظام‌مند و ساختاریافته، دنبال نماید. چرا که به نظر می‌رسد اگرچه در بخش‌های حوزوی و دانشگاهی، فعالیت‌هایی در این زمینه صورت گرفته است، لکن فاقد انسجام لازم بوده و یافته‌ها آن چنان که شایسته بوده، در چارچوب علم روز و در مجامع علمی، ارائه نگردیده است.

درست است که مقوله سلامت و دین (مذهب)، به عنوان یک حوزه مطالعاتی، در ادبیات علمی جهان، پذیرفته شده و محققانی در حال فعالیت در این زمینه هستند و حجم فزاینده تولیدات علمی در این زمینه، حاکی از اهمیت رو به تزاید این مقوله در نگاه اهل تحقیق است، نمی‌توان از تفاوت بنیادین دیدگاه اسلام نسبت به مقوله دین با وجوه الهی آن با مذهب در نگاه غربی غافل شد. چرا که به نظر می‌رسد آنچه به عنوان مذهب در غرب مطرح است، به هیچ وجه واجد جامعیت مفهوم فوق در جهان‌بینی اسلامی نیست. همچنین واژه معنویت با تعریفی که در غرب دارد، تفاوت اساسی با مفهوم مورد نظر در اسلام دارد و لذا، آنچه در این دانشکده مورد نظر است، بسیار فراتر از آنی است که در دانشگاه‌های آمریکا و اروپا به آن پرداخته شده است. در دانشگاه‌های فوق، صرفاً به دینداری و معنویت به عنوان حالتی که متمایز کننده افراد باورمند به مفاهیم ماورایی باشد، توجه می‌شود و در غالب پژوهش‌هایی که انجام شده و نتایج آنها منتشر شده است، بر مطالعه چنین حالتی و تأثیر آن بر سلامت در مراحل مختلف آن، تمرکز می‌شود، ضمن آنکه این صرفاً یک باور ماورایی است و لزومی ندارد نسبتی با توحید داشته باشد و لذا، هرگونه اعتقاد شرک‌آمیز و یا خرافی را نیز دربرمی‌گیرد. در جوامع غیر اسلامی، ادعایی مبنی بر اینکه دین مورد نظر، سخنی در حوزه سلامت، بر زبان آورده و لازم است این آموزه‌ها، استخراج و به کارگرفته شوند، وجود ندارد. تنها دین مقدس اسلام است که با غنای بی‌نظیر تعالیم خود، چنین داعیه‌ای دارد و یکی از مهم‌ترین رسالت‌های این دانشکده، استخراج این مقوله‌ها از بین منابع متعدد دینی است تا بتواند به عنوان سخنی نو، مورد استفاده بشر قرار گیرد.

دانشکده سلامت و دین به عنوان تجربه‌ای نو و بی‌بدیل در نوع خود، ملازم و مستلزم حرکتی پیشرو در این عرصه است تا از طریق برقراری ارتباطی مؤثر و پویا مابین مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی، تحقق این مهم را امکان‌پذیر نماید و پرواضح است که این صرفاً به اتکای توان و ظرفیت یک دانشگاه، مقدور نخواهد بود و ضروری است تا مجموعه دانشگاه‌های علوم پزشکی و جامعه علمی حوزه سلامت کشور از یک سو و مراکز علمی فعال در زمینه علوم اسلامی و علوم انسانی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و در رأس آنها، حوزه علمیه قم، مشارکت فعالی در این عرصه داشته باشند. در همین راستا و برای محقق شدن این مأموریت سترگ و ارزشمند، فرایند تدوین برنامه جامع راه‌اندازی دانشکده سلامت و دین، در دست تهیه است. متن حاضر، نگاهی به مبانی و چارچوب‌های برنامه یاد شده دارد. توضیح اینکه با عنایت به وظایف تعیین شده که در بالا، اشاره گردید، تمرکز برنامه بر چهار حیطه آموزش و برنامه‌ریزی درسی، پژوهش و فناوری، ارتباطات و امور بین‌الملل و تأمین منابع می‌باشد.

 

1)    آموزش و برنامه‌ریزی درسی

در بعد آموزش، هدف دانشکده، آموزش متخصصان و کارشناسانی در حوزه سلامت است که بتوانند با نگاهی متفاوت به انسان نگریسته و بیمار را فراتر از بعد جسمی، بلکه به عنوان موجودی دارای ابعاد چندگانه جسمی، روحی، روانی و اجتماعی، مورد توجه قرار دهند. از طرف دیگر، با عنایت به نقش مهم دانش‌آموختگان علوم پزشکی در سیاست‌گذاری حوزه سلامت، تبیین مبانی ارتباط نظام سلامت با آموزه‌های برگرفته از منابع دینی، نیز از ضروریات است تا دانش‌آموختگان این دانشکده بتوانند در زمینه طراحی و پیاده‌سازی نظامی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، پیشرو و پیشگام باشند. همچنین، آموزش و توانمندسازی اساتیدی که بتوانند با حضور خود در دانشگاه‌های سراسر کشور، اشاعه دهنده علوم پزشکی از چنین منظری می‌باشند، از اهداف این دانشکده است.

دانشکده سلامت و دین نه تنها از لحاظ محتوا، بلکه از منظر روش نیز، دانشکده‌ای منحصر به فرد می‌باشد. به نظر می‌آید دانشکده سلامت و دین می‌تواند و باید از نوع دانشگاه‌های پیشرو[1] باشد. این دانشگاه‌ها، وظیفه اکتشاف، توسعه و نقادی ایده‌های اصلی در یک مقوله را بر عهده دارند. آموزش عالی در چنین مؤسسه‌ای که بنا دارد پیشگام در یک حوزه علمی باشد، طبیعتاً از نوع میان‌رشته‌ای بوده و مستلزم همکاری و هم‌افزایی افراد با تخصص‌ها، تجربیات و علایق مختلف می‌باشد. بر همین مبنا، این دانشکده، علاوه بر روش مرسوم پذیرش و تربیت دانشجو، که البته متمرکز بر تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی خواهد بود، ارائه آموزش‌های غیر منتهی به مدرک تحصیلی[2] را برای گروه‌های مختلف از دانشجویان و اعضای هیأت علمی تا کارکنان حوزه سلامت و حتی عموم جامعه را هدایت خواهد نمود و زمینه تحصیل همزمان[3] دانشجویان علوم پزشکی در رشته‌های تحصیلی علوم دینی را نیز فراهم خواهد ساخت. تهیه محتواهای مورد نیاز آموزشی و نیز پیشنهاد و تصویب کوریکولوم‌های آموزشی رشته‌ها از وظایف و اهداف دانشکده در این حوزه می‌باشد.

 

2)   پژوهش و فناوری

نقش محوری پژوهش در این حرکت، بسیار بدیهی‌تر از آن است که نیاز به توضیح داشته باشد. بدون پژوهش، آموزش نیز ناقص بوده و شاید اساساً سخن گفتن از آن، بی‌معنی باشد. زیرا با توجه به جدید بودن این حوزه مطالعاتی، متون مشخص و معتبری برای استفاده به عنوان منابع آموزشی و درسی، در اختیار نمی‌باشد و لذا، پژوهش به عنوان گام زیربنایی در این جهت، می‌تواند تسهیل کننده آموزش در این علوم نیز باشد.

به علاوه، ضرورت فعالیت در این حوزه، در زمینه پژوهش به خودی خود نیز، بسیار پررنگ است. ضرورت پژوهش‌های توسعه‌ای میان‌رشته علوم سلامت و علوم اسلامی، در زمره نیازهای مسلّم هر دو حوزه به نظر می‌رسد؛ به عبارت دیگر، به همان میزان که علوم سلامت، نیازمند بهره‌گیری از آموزه‌های اسلامی بوده و اعتقاد ما بر این است که با توجه به غنای دین در این عرصه، می‌تواند دریچه‌ای نوین به روی دانش پزشکی جهان بگشاید و با استفاده از معارف وحیانی و علوم منتشر شده توسط اهل بیت عصمت و طهارت، به ارتقای سلامت آحاد افراد بشر منجر شود؛ در مقابل نیز، با عنایت به ارتباط تنگاتنگ پاره‌ای از حوزه‌های علوم اسلامی با مباحث مطرح در حوزه سلامت، ضرورت دارد این علوم به کمک محققان علوم اسلامی بیایند تا به شکوفایی آن علوم و پاسخگویی به مسائل موجود از طریق پژوهش‌های مشترک و تلفیقی، منجر شود. لذا، به نظر می‌رسد این فعالیت، فعالیتی هم‌افزا بوده که می‌تواند منافع و به عبارت بهتر، تأمین اهداف هر دو حوزه را دربر داشته باشد.

همچنان که ذکر شد، بنیان این دانشکده بر پژوهش در منابع موجود است و آموزش نیز پس از تأمین منابع و متون، به طور کاملاً تلفیق شده با پژوهش دنبال می‌شود. کلیه کسانی که در این حوزه وارد می‌شوند، پیش و بیش از هر چیزی، در زمینه پژوهش‌های مربوط به سلامت و دین، توانمند می‌شوند. این افراد با منابع مورد استفاده در این پژوهش‌ها نیز آشنا می‌شوند. هر فعالیت آموزشی در این دانشکده، باید به کمک پژوهش بیاید تا مرزهای دانش را در این زمینه توسعه دهد. پژوهش‌های دانشکده سلامت و دین، علاوه بر توسعه مرزهای دانش و خلق دانش جدید، کاربرد عملی نیز داشته و در فرایندهای پزشکی و پیراپزشکی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فرایندها در سطوح مختلف خدمات سلامت، شامل کلیه سطوح اعم از پیشگیری، خدمات بهداشتی، درمان و توانبخشی می‌باشند. همچنین، پژوهش‌های سلامت و دین می‌توانند به توسعه فناوری و کارآفرینی منجر شوند.

 

3)  ارتباطات و امور بین‌الملل

از آنجا که یکی از وجوه مهم ایجاد چنین دانشکده‌ای، فراهم نمودن زمینه بهره‌گیری از مراکز علوم اسلامی در علوم سلامت است و از طرف دیگر، با عنایت به ضرورت استفاده بهینه از همه سرمایه‌های موجود در این عرصه از طریق تعامل با دانشگاه‌های داخل و خارج از کشور، دانشکده سلامت و دین، در حوزه ارتباطات، وظایف زیر را بر عهده خواهد داشت:

-         شناسایی ظرفیت‌های استانی

-         ایجاد بستر لازم برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های فرااستانی به‌ویژه اساتید صاحب‌نظر و جذب اساتید وابسته

-         انعقاد تفاهم‌نامه‌های همکاری با مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی

-         ایجاد ارتباط منسجم و پایدار با مراکز و متخصصان حوزوی مرتبط

-         برقراری ارتباطات بین‌المللی به منظور انجام فعالیت‌های مشترک آموزشی و پژوهشی

 

4)  تأمین منابع

ایجاد ساختاری مانند دانشکده سلامت و دین، که انتظارات فراوانی در سطح دانشگاهی، استانی، ملی و فراملی از آن می‌رود، صرفاً مبتنی بر زیرساخت‌های علمی و سرمایه انسانی نیست. اگرچه این منابع، بسیار مهم و تأثیرگذار بوده و بدون آنها تصور انجام چنین حرکتی، ممکن نیست، لکن، وجود زیرساخت‌های دیگری که می‌توان آنها را زیرساخت‌‌های سخت‌افزاری و کالبدی دانست و نیز منابع مالی که لازمه تأمین زیرساخت‌ها و نیز به حرکت درآورنده چرخ‌های آموزش و پژوهش نیز می‌باشد و برخورداری از امکانات متناسب با مأموریت، از ضروریات این حرکت مقدس است. در همین راستا، جذب منابع مورد نیاز، تصویب ساختارها و تأمین سخت‌افزارها و نوم‌افزارهای مورد نیاز، از جمله برنامه‌های دانشکده در مراحل ایجاد و استقرار می‌باشد که در تدوین برنامه راهبردی، مورد توجه می‌باشد.

و من الله التوفیق

 



[1]. Pioneering University

[2]. Non-degree programs

[3]. Dual degree programs